Απάντηση Ρεν στην ερώτηση Χρυσόγελου για τις συνέπειες της ενεργειακής φτώχειας

«Τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ μπορούν να στηρίξουν πολιτικές στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας» απάντησε ο Όλι Ρεν σε ερώτηση του Νίκου Χρυσόγελου σχετικά με τις παρενέργειες της αυξημένης χρήσης ξύλου καθώς και συσκευών χαμηλής ενεργειακής απόδοσης για τη θέρμανση κτηρίων.

Ο κ. Ρεν χαρακτηριστικά αναφέρει τα 396 εκ. ευρώ που υπάρχουν στο Πρόγραμμα «Εξοικονομώ κατ’οίκον» για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στις κατοικίες, καθώς και τη δυνατότητα αξιοποίησης κονδυλίων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην απασχόληση, ως χρηματοδοτικά εργαλεία για τη μείωση της εξάρτησης των νοικοκυριών από το πετρέλαιο για θέρμανση, μέσω υιοθέτησης περιβαλλοντικά υπεύθυνων εναλλακτικών λύσεων κι αποτελεσματικών μέτρων προστασίας, που θα αναζωογονούσαν παράλληλα κλάδους της οικονομίας, δημιουργώντας θέσεις εργασίας.

Ο Επίτροπος στην απάντησή του δηλώνει ενήμερος για το πρόβλημα της αυξημένης οικιακής καύσης ξύλου στην Ελλάδα και σε άλλα κράτη που συντελεί στην υπέρβαση των οριακών τιμών μικροσωματιδίων PM10 και PM2,5, πράγμα που με τη σειρά του έχει σοβαρές βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία. Ωστόσο, δηλώνει ότι “αναμένει τα επίσημα στοιχεία που θα κατατεθούν το Σεπτέμβριο του 2013 για να υπάρξει πλήρης εικόνα σχετικά με τις επιπτώσεις της αυξημένης χρήσης καυσόξυλων και συσκευών χαμηλής ενεργειακής απόδοσης“.

Από την απάντηση του Επιτρόπου σχετικά με τις συνέπειες από την αύξηση της φορολογίας στο πετρέλαιο θέρμανσης προκύπτει ότι “το μέτρο αποφασίστηκε από την ελληνική κυβέρνηση, σε συνεννόηση με την Τρόικα, με σκοπό να μειωθούν τα κίνητρα για λαθρεμπόριο και να περιοριστούν οι δημοσιονομικές ανισορροπίες“. Ο Επίτροπος εκτιμά ότι το μέτρο δεν είναι το μόνο υπεύθυνο για την κατάσταση που κυριάρχησε τον φετινό χειμώνα. Χαρακτηριστικά αναφέρει ότι «και άλλοι σημαντικοί παράγοντες επηρεάζουν την κατάσταση και οι επιπτώσεις στην ατμοσφαιρική ρύπανση δεν μπορούν να αποδοθούν σε αυτό το συγκεκριμένο μέτρο».

Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή “βρίσκεται σε αναζήτηση των εφαρμοστικών εκείνων μέτρων για ενεργειακά και περιβαλλοντικά αποτελεσματικές συσκευές θέρμανσης στο πλαίσιο των Οδηγιών 2009/125/ΕΚ και 2010/30/EΕ“.

Ο Νίκος Χρυσόγελος δήλωσε σχετικά:

«Τα κονδύλια για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτηρίων που μπορεί να μειώσει κατά πολύ τις ανάγκες σε θέρμανση, ειδικά των φτωχότερων στρωμάτων της κοινωνίας, και ταυτόχρονα να αναζωογονήσει τον κατασκευαστικό κλάδο, υπάρχουν. Τα κονδύλια για τη σταδιακή απεξάρτηση από το πετρέλαιο θέρμανσης και τη στροφή στις ΑΠΕ, υπάρχουν επίσης. Ωστόσο η ελληνική κυβέρνηση αδράνησε χαρακτηριστικά προσεγγίζοντας τη νέα τραγική πραγματικότητα της ενεργειακής φτώχειας της Ελλάδας με λογιστικό κυνισμό. Χωρίς να ενημερώσει τους πολίτες για τις εναλλακτικές λύσεις θέρμανσης που υπάρχουν. Χωρίς να τους προστατεύσει μέσω θεσμικών μέτρων και ελέγχων της αγοράς. Χωρίς να θωρακίσει το περιβάλλον μέσα από την ενίσχυση των δασικών υπηρεσιών όπως επιτάσσει το Σύνταγμα. Χωρίς να λάβει μέτρα για την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη απορρόφηση πόρων από τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Χωρίς να σχεδιάσει, έστω υποτυπωδώς, την αντιμετώπιση του φετινού χειμώνα παρά το γεγονός ότι η αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης ήταν γνωστή από καιρό. Από την άλλη, τα κόμματα της αντιπολίτευσης εξαντλήθηκαν σε λαϊκιστικές κορώνες για το ποια θα πρέπει να είναι η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης τη στιγμή που όλοι γνωρίζουν ότι ακόμα και με τον περσινό ειδικό φόρο κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης, το πρόβλημα θα εξακολουθούσε να υπάρχει σε σημαντικό βαθμό, δεδομένης της τραγικής οικονομικής κατάστασης στην οποία έχουν περιέλθει πολλοί πολίτες. Μαθαίνοντας από τα ολέθρια σφάλματα αυτού του χειμώνα, είναι ανάγκη να γυρίσουμε αυτή την τραγική σελίδα της πολιτικής και κοινωνικής ζωής του τόπου και να κάνουμε μια νέα αρχή. Αξιοποιώντας την σημαντική εμπειρία που υπάρχει και σε άλλες χώρες (πχ Ιρλανδία, Βέλγιο) για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας μέσα στο πλαίσιο πολιτικών για την υγεία, τις κοινωνικές πολιτικές, την πολιτική κατοικίας. Είναι επείγουσα ανάγκη να σχεδιάσουμε ΤΩΡΑ τα μέτρα εκείνα που θα εξασφαλίσουν αξιοπρεπή επίπεδα θέρμανσης στους οικονομικά ασθενέστερους και θα απεγκλωβίσουν τη χώρα από το φαύλο κύκλο των επιδομάτων πετρελαίου θέρμανσης δίνοντάς της ταυτόχρονα μια νέα προοπτική για απασχόληση ιδιαίτερα σε νέους ανθρώπους. Ο επόμενος χειμώνας είναι εδώ!»

*Επισκεφθείτε τον ειδικό χώρο στην ιστοσελίδα της Θεματικής Ομάδας Ενέργειας των Οικολόγων Πράσινων, όπου ήδη έχουν αναρτηθεί επιστημονικές μελέτες, σχετικά άρθρα, ένας αναλυτικός οδηγόςκαθώς και ένα διαδραστικό υπολογιστικό εργαλείο σύγκρισης διαφορετικών συστημάτων θέρμανσης.

(Ακολουθεί η ερώτηση και η απάντηση)

Ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης E-000138/2013

προς την Επιτροπή

Άρθρο 117 του Κανονισμού

Nikos Chrysogelos (Verts/ALE)

Θέμα: Ενεργειακή φτώχεια και προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης

Η αυξημένη φορολογία στο πετρέλαιο θέρμανσης σε περίοδο κρίσης, σε συνδυασμό με τα ανενεργά δίκτυα φυσικού αερίου που επιβαρύνουν τους φορολογούμενους και την απουσία εκτεταμένων και αποτελεσματικών προγραμμάτων μόνωσης των κτιρίων, έχει οδηγήσει αυξανόμενο αριθμό πολιτών να χρησιμοποιούν για θέρμανση των κατοικιών τους παραδοσιακά τζάκια και φτηνές συσκευές καύσης χαμηλής ενεργειακής απόδοσης. Η μαζική χρήση τους δημιουργεί αποπνικτική ατμόσφαιρα, κυρίως σε αστικές περιοχές, σε συνδυασμό με την καύση ακατάλληλων υλικών, απορριμμάτων και ξύλων με χρώματα και χημικά συντηρητικά. Καυσόξυλα προέρχονται συχνά από λαθροϋλοτόμηση που παίρνει μεγάλες διαστάσεις λόγω της ανόδου της τιμής τους και ευνοείται από την περαιτέρω αποδυνάμωση των δασικών υπηρεσιών (μείωση προϋπολογισμών και προσωπικού τους). Ως αποτέλεσμα, υπάρχει δραματική αύξηση της συγκέντρωσης στην ατμόσφαιρα ιδιαίτερα σε Αττική και Θεσσαλονίκη, μικροσωματιδίων με διάμετρο < 10 μm, με σημαντικό ποσοστό να έχει μέγεθος κάτω από τα 2,5 μm που θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνα για την υγεία.

Ερωτάται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

1. Είναι ενήμερη για το πρόβλημα, το οποίο επηρεάζει τις υποχρεώσεις της χώρας για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, αλλά και για την προστασία της βιοποικιλότητας;

2. Είχαν συνυπολογιστεί οι συγκεκριμένες επιπτώσεις κατά τη διαπραγμάτευση της τρόικας με την ελληνική κυβέρνηση για το μέτρο της εξομοίωσης της φορολογίας πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης; Υπήρξε συνεργασία μεταξύ διαφορετικών Δ/νσεων της Επιτροπής;

3. Πώς προτίθεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας στην Ελλάδα, η οποία αυτό το χειμώνα αποκτά εκρηκτικές διαστάσεις; Έχει ζητήσει βοήθεια η ελληνική κυβέρνηση ή προτίθεται η Επιτροπή να βοηθήσει με πρωτοβουλία της ώστε να αξιοποιηθούν αδιάθετοι πόροι από το ΕΣΠΑ για τη μείωση της εξάρτησης των νοικοκυριών από το πετρέλαιο για θέρμανση, μέσω υιοθέτησης περιβαλλοντικά υπεύθυνων εναλλακτικών λύσεων κι αποτελεσματικών μέτρων προστασίας, που θα αναζωογονούσαν παράλληλα κλάδους της οικονομίας, δημιουργώντας θέσεις εργασίας;

4. Σκοπεύει να προτείνει σχετική νομοθεσία σε ευρωπαϊκό επίπεδο για ενεργειακά και περιβαλλοντικά αποτελεσματικές συσκευές θέρμανσης;

E-000138/2013

Απάντηση του κ. Rehn

εξ ονόματος της Επιτροπής

1. Η Επιτροπή είναι ενήμερη για το πρόβλημα της αυξημένης οικιακής καύσης ξύλου στην Ελλάδα και σε άλλα κράτη μέλη. Η καύση ξύλου συντελεί στην υπέρβαση των οριακών τιμών ΑΣ10 και ΑΣ2,5, πράγμα που με τη σειρά του έχει σοβαρές βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία. Ωστόσο, η ακριβέστερη εκτίμηση των επιπτώσεων όσον αφορά την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα στην Ελλάδα θα καταστεί δυνατή μετά τα επίσημα στοιχεία για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα για το 2012, που θα είναι διαθέσιμα τον Σεπτέμβριο το 2013.

2. Η εξίσωση του πετρελαίου θέρμανσης είχε αποφασιστεί από την ελληνική κυβέρνηση, σε συνεννόηση με την Τρόικα, με σκοπό να μειωθούν τα κίνητρα για λαθρεμπόριο και να περιοριστούν οι δημοσιονομικές ανισορροπίες. Όπως αναφέρει το Αξιότιμο Μέλος, και άλλοι σημαντικοί παράγοντες επηρεάζουν την κατάσταση και οι επιπτώσεις στη ρύπανση δεν μπορούν να αποδοθούν σε αυτό το συγκεκριμένο μέτρο. Η Επιτροπή βρίσκεται σε στενή επικοινωνία με τις αρχές τόσο για το θέμα αυτό όσο και για άλλα συναφή θέματα.

3. Τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ μπορούν να στηρίξουν πολιτικές στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στην Ελλάδα, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) στηρίζει ένα ταμείο για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στις κατοικίες. Διαθέτει κονδύλια ύψους 396 εκατ. EUR και παρέχει επιχορηγήσεις και δάνεια προς τα νοικοκυριά μετά την ολοκλήρωση εξατομικευμένων μέτρων βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. Η επιλογή των σχεδίων και η εκτέλεσή τους αποτελούν αρμοδιότητα των ελληνικών αρχών. Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) στην Ελλάδα έχει ως στόχο να διευκολύνει την πρόσβαση στην απασχόληση.

4. Η Επιτροπή προτίθεται να αντιμετωπίσει την ενεργειακή απόδοση και άλλες περιβαλλοντικές πτυχές των διαφόρων τύπων συσκευών θέρμανσης στα εκτελεστικά μέτρα βάσει της οδηγίας 2009/125/ΕΚ και της οδηγίας 2010/30/EΕ. Το 2012 δύο σχέδια μέτρων κοινοποιήθηκαν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) και τα ενδιαφερόμενα μέρη δήλωσαν ότι θα στηρίξουν τέσσερα εκτελεστικά μέτρα. Αναμένεται να εγκριθούν το 2013 ή στις αρχές του 2014.

Η λαθροϋλοτομία το 2012, Γιώργος Κεραμιτζόγλου, ΣΚΑΙ.gr, 8.1.2013

Το ταμείο καλείται «Εξοικονόμηση κατ’ Οίκον».

Για τον σκοπό αυτό το επιχειρησιακό πρόγραμμα «Ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων» προτείνει, μεταξύ άλλων,  ενεργά μέτρα υπέρ της απασχόλησης και της επιχειρηματικότητας σε τομείς αιχμής όπως το περιβάλλον, η έρευνα και η καινοτομία.

Οδηγία 2009/125/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, για τη θέσπιση πλαισίου για τον καθορισμό απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού όσον αφορά τα συνδεόμενα με την ενέργεια προϊόντα, ΕΕ L 285 της 31.10.2009

Οδηγία 2010/30/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαΐου 2010, για την ένδειξη της κατανάλωσης ενέργειας και λοιπών πόρων από τα συνδεόμενα με την ενέργεια προϊόντα μέσω της επισήμανσης και της παροχής ομοιόμορφων πληροφοριών σχετικά με αυτά, ΕΕ L 153 της 18.6.2010.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι καταγγέλλουμε την ευνοϊκή χρηματοδότηση της βρώμικης λιγνιτικής μονάδας από τη Γερμανική κυβέρνηση και τονίζουμε ότι η κατασκευή της θα υπονομεύσει τους εθνικούς στόχους για το κλίμα και τις ΑΠΕ. Καλούμε την κυβέρνηση να μην επικυρώσει τη σύμβαση κατασκευής

Σε απόλυτη σύμπνοια ΔΕΗ και κυβέρνηση με ταυτόχρονες ανακοινώσεις τους πανηγυρίζουν για την εξασφάλιση ευνοϊκής χρηματοδότησης από τον Γερμανικό Οργανισμό Ασφάλισης Εξαγωγικών Πιστώσεων Euler-Hermes για την κατασκευή της νέας λιγνιτικής μονάδας στην Πτολεμαΐδα. Μια χρηματοδότηση συμφέρουσα για τη Γερμανία, μια κι από κει θα γίνει η προμήθεια του εξοπλισμού, αλλά σαφώς επιζήμια από όλες τις πλευρές για τη χώρα μας. Την άνευ όρων στήριξή τους στην κατασκευή της μονάδας, η σύμβαση της οποίας θα εγκριθεί στην αυριανή ΓΣ της ΔΕΗ,  έχουν ήδη δώσει και όλα τα κόμματα του κοινοβουλίου.

Για τους Οικολόγους Πράσινους αποτελεί σκάνδαλο ακόμα και η χρηματοδότηση της μονάδας. Τη στιγμή που η ΔΕΗ δε μπορεί να διαθέσει κεφάλαια ούτε να βρει χρηματοδότες για την κατασκευή φωτοβολταϊκών σταθμών στα εξαντλημένα ορυχεία της ή για άλλες μονάδες ΑΠΕ, είναι απαράδεκτο να χρησιμοποιεί διεθνή χαμηλότοκα χρηματοδοτικά εργαλεία για την κατασκευή ρυπογόνων λιγνιτικών μονάδων. Τέτοια ευνοϊκά εργαλεία θα πρέπει να αξιοποιούνται για τη μετάβαση σε ένα ενεργειακό μοντέλο μηδενικών εκπομπών και όχι για την αναπαραγωγή των βρώμικων επιλογών του παρελθόντος. Αν η ΔΕΗ σοβαρά πιστεύει πως η νέα λιγνιτική μονάδα θα είναι κερδοφόρα, ας αναζητήσει χρηματοδότηση από την αγορά.
Παράλληλα, η κατασκευή της μονάδας απειλεί να τινάξει στον αέρα την επίτευξη των εθνικών στόχων για το κλίμα αλλά και τα τιμολόγια ηλεκτρισμού. Μόλις χτες η Κομισιόν έθεσε σε διαβούλευση την Πράσινη Βίβλο για την ενέργεια προς το 2030. Σε αυτήν προβλέπεται μείωση των εκπομπών κατά 40% και –έμμεσα- μερίδιο ΑΠΕ 30% στην τελική κατανάλωση ενέργειας, κάτι που μεταφράζεται σε μερίδιο ΑΠΕ 60% στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Ακόμα κι αν υιοθετηθούν αυτοί οι εντελώς ανεπαρκείς στόχοι για την προστασία του κλίματος, το περιθώριο λειτουργίας της μονάδας (που αναμένεται να ξεκινήσει να παράγει ενέργεια το 2020) θα μειωθεί δραματικά και η οικονομική της βιωσιμότητα θα εξαρτάται αποκλειστικά από επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων για δέσμευση και αποθήκευση CO2, με απρόβλεπτες περιβαλλοντικές επιπτώσεις αλλά βέβαιη εκτίναξη των τιμών ηλεκτρισμού για τους καταναλωτές.
Απευθύνουμε έκκληση στην κυβέρνηση ως βασικό μέτοχο της ΔΕΗ, να μην επικυρώσει τη σύμβαση κατασκευής της Πτολεμαΐδας-5, τουλάχιστον μέχρι να ξεκαθαρίσουν οι στόχοι του 2030 για τις ΑΠΕ και τις εκπομπές CO2 και μέχρι να εκπονηθεί αναλυτική μελέτη για την οικονομική βιωσιμότητα των λιγνιτικών μονάδων στις νέες συνθήκες.
Παράλληλα, καλούμε τη ΔΕΗ να αποδείξει τη βιωσιμότητα της μονάδας (με ή χωρίς ευνοϊκή χρηματοδότηση) δημοσιοποιώντας τις δικές της εκτιμήσεις για το μερίδιο αγοράς και το συνολικό κόστος παραγωγής της μονάδας για ολόκληρο τον κύκλο ζωής της.
Πολύ φοβόμαστε πως ενδεχόμενη κατασκευή της μονάδας όχι μόνο θα μας δεσμεύσει για δεκαετίες σε ένα βρώμικο ενεργειακό μοντέλο αλλά και θα αποτελέσει σε βάθος χρόνου την ακριβότερη δυνατή επιλογή για τους καταναλωτές.

Πρόταση των Οικολόγων Πράσινων για δημόσια συνδιοργάνωση ημερίδας για το ενεργειακό παρόν και μέλλον της χώρας

Από τη μία αισθανόμαστε ικανοποίηση που ο ΣΥΡΙΖΑ στη νεώτερη ανακοίνωση του της 8/3/12 αποστασιοποιήθηκε από την υπεροπτική στάση του Θ. Πετράκου και τα ειρωνικά σχόλια περί φυσικής γυμνασίου. Από την άλλη προβληματιζόμαστε καθώς διαπιστώνουμε ότι η αξιωματική αντιπολίτευση που δηλώνει έτοιμη να κυβερνήσει, εξακολουθεί να απαντά γενικόλογα σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα, ακολουθώντας επί της ουσίας πρακτικές του παρελθόντος που στερούνταν οράματος, σαφών πολιτικών επιλογών και στόχευσης. Για παράδειγμα, η αποδοχή του στόχου μείωσης των εκπομπών κατά 80-95% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 εκ μέρους και του ΣΥΡΙΖΑ είναι θετική. Όταν όμως αυτή η αποδοχή δε συνοδεύεται από τον τρόπο με τον οποίο ο στόχος θα επιτευχθεί, και συνδυάζεται με σχόλια σαν αυτά του υπεύθυνου ενεργειακής πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ κ. Θ. Πετράκου για δήθεν τεχνολογική ανεπάρκεια των ΑΠΕ, προκαλεί τουλάχιστον ανησυχία. Πέραν της επίκλησης του «ολοκληρωμένου σχεδιασμού» για ζητήματα ενεργειακής πολιτικής απαιτούνται και ξεκάθαρες πολιτικές επιλογές καθώς οι οικονομικοί πόροι είναι πεπερασμένοι και δεν μπορούμε να συνεχίζουμε στα τυφλά.

Επειδή όμως αυτός ο διάλογος ξεκίνησε από το κρίσιμο θέμα της νέας λιγνιτικής μονάδας στην Πτολεμαΐδα και όχι από ευρύτερα ζητήματα ενεργειακής πολιτικής, θα θέλαμε να θέσουμε  προς το ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και προς όλους τους υποστηρικτές του νέου λιγνιτικού σταθμού εντός και εκτός της κυβέρνησης, τα ακόλουθα συγκεκριμένα ερωτήματα:

1. Είναι σκόπιμη μια τέτοια νέα μονάδα;

Με την παραδοχή ότι κοινός μας μακροπρόθεσμος στόχος είναι ένα σύστημα ηλεκτρισμού μηδενικών εκπομπών στηριγμένο στις ΑΠΕ, είναι απαραίτητο από σήμερα οι επιλογές να συνάδουν και να είναι συμβατές με το στόχο αυτό και βέβαια με τους ενδιάμεσους στόχους για το 2020 αλλά και για το 2030 που συζητιέται την περίοδο αυτή σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μια λιγνιτική μονάδα δεν ικανοποιεί τη συνθήκη αυτή τόσο από πλευράς εκπομπών όσο και λειτουργικής συνεργασίας με τις ΑΠΕ λόγω έλλειψης ευελιξίας, υψηλών τεχνικών ελαχίστων κλπ. με συνέπεια μακροπρόθεσμα να αποτελεί εμπόδιο στην αύξηση της διείσδυσης των ΑΠΕ. Συνεπώς οποιαδήποτε νέα λιγνιτική μονάδα θα πρέπει να εντάσσεται σε ένα σαφές σχέδιο σταδιακής μείωσης του λιγνίτη μέχρι την πλήρη απεξάρτηση και να συνοδεύεται με δέσμευση κλεισίματος των μονάδων που θα αντικαταστήσει, στοιχεία που σήμερα και όχι τυχαία δεν υπάρχουν.

2. Αποθήκευση άνθρακα

Ακόμα και με τα πιο συντηρητικά σενάρια που δεν πιάνουν το στόχο της ΕΕ για περιορισμό εκπομπών CO2 κατά 80-95% το 2050, η μονάδα θα χρειαστεί ήδη από τη 2^η δεκαετία λειτουργίας της να εξοπλιστεί με σύστημα Δέσμευσης και Αποθήκευσης Άνθρακα (CCS) κόστους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Άρα η υποστήριξη της νέας λιγνιτικής μονάδας συνεπάγεται αναγκαστικά και αποδοχή και υποστήριξη και των έργων για το CCS με το συνεπαγόμενο υψηλότερο κόστος και όλες τις αβεβαιότητες και τους περιβαλλοντικούς κινδύνους που συνδέονται με αυτή την αδόκιμη ακόμα τεχνολογία.

3. Είναι η φτηνότερη επιλογή για τον καταναλωτή;

Θεωρώντας πάλι επιθυμητή και δεδομένη μια ισχυρή κλιματική πολιτική σε λίγα χρόνια η τιμή των δικαιωμάτων εκπoμπών CO2 αναμένεται να κυμαίνεται στα 30-50 ευρώ τον τόνο. Αυτό σε συνδυασμό με τη ραγδαία πτώση του κόστους των ΑΠΕ που ήδη συμβαίνει, καθιστά την παραγωγή ενέργειας από άνθρακα ακριβότερη επιλογή, ενώ η διαφορά αναπόφευκτα θα μετακυληθεί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στην κοινωνία και τον τελικό καταναλωτή.

4. Χρηματοδότηση

Είναι εντελώς παράλογο να συνεχίζεται η άμεση ή έμμεση επιδότηση έργων ορυκτών καυσίμων, τη στιγμή που η Ευρώπη οδεύει στην αντίθετη κατεύθυνση: το 2012, μόλις 3GW νέων ανθρακικών σταθμών εγκαταστάθηκαν στην Ευρώπη ενώ 5,4 GW αποσύρθηκαν. Οι πόροι δε φτάνουν για όλα και άρα πρέπει να επιλέξουμε πού θα τους διαθέσουμε. Στην περίπτωση της νέας λιγνιτικής μονάδας στην Πτολεμαΐδα σχεδιάζεται η δέσμευση ευνοϊκής χρηματοδότησης από την KfW και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Και μόνο η πρόθεση αυτή αποδεικνύει ότι η οικονομική βιωσιμότητα της μονάδας δεν είναι επαρκής ώστε να βρει χρηματοδότηση από την αγορά, ενώ ταυτόχρονα στερεί κρίσιμους πόρους από έργα εξοικονόμησης και ΑΠΕ.

5. Τεχνολογία

Δε γνωρίζουμε τα κριτήρια που οδήγησαν στη ΔΕΗ να επιλέξει για τη νέα μονάδα την τεχνολογία υπερκρίσιμου κονιοποιημένου λιγνίτη τη στιγμή που σε παγκόσμιο επίπεδο φαίνεται πως προκρίνεται ως οικονομικά και περιβαλλοντικά βέλτιστη λύση εκείνη της ολοκληρωμένης αεριοποίησης συνδυασμένου κύκλου (IGCC). Σημειώνουμε πως σύμφωνα με τη βιβλιογραφία η τεχνολογία αυτή χαρακτηρίζεται από χαμηλότερες εκπομπές, μεγαλύτερη ευελιξία λειτουργίας και οικονομικότερη δέσμευση άνθρακα. Ζητάμε από τη ΔΕΗ να δημοσιοποιήσει το αναλυτικό σκεπτικό για την τεχνολογική επιλογή της και να ανοίξει ένας δημόσιος επιστημονικός διάλογος σχετικά.

Τέλος, καλωσορίζουμε τη διάθεση του ΣΥΡΙΖΑ για διάλογο. Προτείνουμε μάλιστα να διοργανωθεί άμεσα μια δημόσια ημερίδα διαβούλευσης γύρω από το ζήτημα της συμμετοχής του λιγνίτη στο ενεργειακό μίγμα της χώρας, με τη συμμετοχή όλων των πολιτικών δυνάμεων, εμπλεκόμενων φορέων και επιστημόνων.

Με έκπληξη πληροφορηθήκαμε πως βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ σε συνάντηση που είχαν με τον ΥφΠΕΚΑ ζήτησαν την άμεση κατασκευή της νέας λιγνιτικής μονάδας της ΔΕΗ στην Πτολεμαΐδα, με μόνο κριτήριο και προϋπόθεση αυτή να παραμείνει υπό δημόσιο έλεγχο.

Εύλογα προκύπτουν ερωτήματα για το ποια τελικά είναι η θέση και η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για τις ευρωπαϊκές και εθνικές πολιτικές αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, τόσο για το ενεργειακό μοντέλο που πρέπει να ακολουθήσει η χώρα, όσο και για τη βιώσιμη προοπτική της λαβωμένης από τη λιγνιτική μονοκαλλιέργεια Δυτικής Μακεδονίας.

Μας λυπεί να βλέπουμε χάσμα λόγων και έργων στο ΣΥΡΙΖΑ που:

* σε διεθνές επίπεδο διακηρύσσει την αντίθεσή του στα λόμπι των ορυκτών καυσίμων, ενώ έτσι ακριβώς λειτουργεί στην ίδια του τη χώρα.

* κατηγορεί τις ανεπαρκείς πολιτικές της ΕΕ και της Ελλάδας για την κλιματική αλλαγή και ταυτόχρονα στηρίζει και προωθεί άνευ όρων την πιο ρυπογόνο επένδυση στη χώρα μας σήμερα

* κατηγορεί την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε ορυκτά καύσιμα και ταυτόχρονα ζητά αντίστοιχη χρηματοδότηση για λιγνιτική μονάδα στην Ελλάδα.

Μας προβληματίζει η σπουδή και η αποφασιστικότητα που δείχνει ο ΣΥΡΙΖΑ για τη μονάδα αυτή τη στιγμή που η χρηματοδότηση, άρα και το κόστος κεφαλαίου της είναι άγνωστο, ενώ τα τεχνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά της μονάδας και οι εκτιμήσεις των παραμέτρων λειτουργίας της παραμένουν επτασφράγιστο μυστικό, όπως προκύπτει και από την πρόσφατη καταγγελία του WWF για τη μη κοινοποίηση των στοιχείων από τη ΡΑΕ επί πάνω από 100 ημέρες.

Το ενεργειακό μας μέλλον δε χωρά κομματικά παιχνίδια και διγλωσσίες, και η κλιματική αλλαγή δεν ξεχωρίζει αν είναι ιδιωτικό ή δημόσιο το CO2. Καλούμε τον ΣΥΡΙΖΑ να τοποθετηθεί επιτέλους συγκεκριμένα για  το πώς ακριβώς αντιλαμβάνεται την “κεντρική προτεραιότητα” που το Πρόγραμμά του δίνει στην αξιοποίηση των υπό δημόσιο έλεγχο αποθεμάτων λιγνίτη, του ορυκτού πλούτου και των υδρογονανθράκων της χώρας.

Την ίδια στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ στηρίζει άνευ όρων ενεργειακές επιλογές της δεκαετίας του 60, στην Ευρώπη φαίνεται πως ξεκινά μια ενεργειακή επανάσταση. Μόλις τον περασμένο μήνα οι τραπεζικοί κολοσσοί UBS και Deutsche Bank με ξεχωριστές εκθέσεις τους προειδοποίησαν τους παραδοσιακούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας πως θα πρέπει να ανησυχούν από την ανάπτυξη των ηλιακών συστημάτων καθώς δεν αποκλείεται ήδη από το 2014 να αποτελεί φτηνότερη επιλογή για τα νοικοκυριά να εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκά με την υποστήριξη μπαταρίας για αποθήκευση ενέργειας, χωρίς καμία επιδότηση, παρά να αγοράζουν ενέργεια από το δίκτυο, ανάλογα βέβαια με την ηλιοφάνεια και το ύψος των τιμολογίων.

Για τους Οικολόγους Πράσινους, ξεκάθαρη στρατηγική μας είναι ένα ενεργειακό μοντέλο χαμηλής κατανάλωσης με σύστημα ηλεκτρισμού βασισμένο κατά 100% σε ΑΠΕ το αργότερο μέχρι το 2050. Η εξάρτησή από το λιγνίτη μάς έχει κοστίσει ακριβά. Χρειαζόμαστε έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό για σταδιακό τερματισμό της χρήσης λιγνίτη, μέσα από προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας, προώθησης των ΑΠΕ ιδίως σε οικιακή κλίμακα, αποκατάστασης των λιγνιτικών περιοχών και ενίσχυσής τους για πέρασμα σε ένα βιώσιμο μετα-λιγνιτικό μέλλον.

Oι ευρωβουλευτές της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων ενέκριναν την Τρίτη 19 Φεβρουαρίου, με ψήφους 38 υπέρ και 25 κατά, την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναβάλει τη δημοπράτηση 900 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου.

Η αναβολή της δημοπράτησης των δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, το λεγόμενο «backloading», προτάθηκε από την ΕΕ ως μέτρο αντιμετώπισης της υπερπροσφοράς δικαιωμάτων εκπομπής αερίων που αλλάζουν το κλίμα, υπερπροσφορά  που κινδυνεύει να οδηγήσει την “αγορά δικαιωμάτων” σε κατάρρευση. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι όταν μερικές εβδομάδες πριν η Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας απέρριψε την πρόταση της ΕΕ (ψήφοι 34 κατά, 14 υπέρ, 11 λευκά), η τιμή του δικαιώματος στην αγορά άνθρακα βυθίστηκε στα 2,81 ευρώ τη στιγμή που πολλοί εκτιμούν ότι πρέπει να φτάσει στα 30 ευρώ για να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του συστήματος.

Αυτή τη στιγμή έχει συσσωρευτεί ένα πλεόνασμα 1,5 δισεκατομμυρίου δικαιωμάτων στο σύστημα και με τους σημερινούς ρυθμούς οδηγούμαστε σε πλεόνασμα 2 δις. Η κατάσταση αυτή μοιραία ρίχνει τις τιμές των δικαιωμάτων σε πολύ χαμηλά επίπεδα με αποτέλεσμα η αγορά ETS να μην επιτελεί το σκοπό για τον οποίο φτιάχτηκε από την ΕΕ: να αποτελέσει δηλαδή μια δίκαιη, διαφανή και αποτελεσματική αγορά η οποία θα δημιουργήσει ισχυρά κίνητρα για λήψη μέτρων από τη βιομηχανία και αλλαγή του ευρωπαϊκού ενεργειακού μοντέλου μακριά από τον άνθρακα, ενισχύοντας έτσι την πράσινη οικονομία μέσα από καινοτόμες τεχνολογίες.

Το θέμα έχει πυροδοτήσει έντονη αντιπαράθεση στις Βρυξέλλες και στα κράτη μέλη. Ένα τμήμα της βιομηχανίας μιλά για χειραγώγηση της αγοράς και ισχυρίζεται ότι η θεσμοθέτηση του “backloading” εν μέσω κρίσης επιβαρύνει το κόστος παραγωγής των βιομηχανικών επιχειρήσεων και δημιουργεί τον άμεσο κίνδυνο να χαθούν και άλλες θέσεις εργασίας. Ορισμένες όμως εταιρίες επωφελούνται με δισεκατομμύρια από την δωρεάν παραχώρηση δικαιωμάτων αλλά ταυτόχρονα κάνουν και απολύσεις. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ο όμιλος χαλυβουργίας Arcelor Mittal, που παρά το γεγονός ότι επωφελείται δισεκατομμύρια από δωρεάν παραχώρηση δικαιωμάτων και έχει κέρδη 6%, κλείνει μονάδες του στην Ευρώπη και απολύει δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους . Η εναλλακτική είναι η βιομηχανία να επενδύσει σε τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας με σημαντικά αποτελέσματα τόσο για το περιβάλλον όσο και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων. Ευτυχώς υπάρχουν εταιρίες που κινούνται σε αυτή τη λογική. 30 από αυτές έγραψαν στους Ευρωπαίους διαμορφωτές πολιτικής προτρέποντάς τους να ψηφίσουν υπέρ της αναβολής της δημοπράτησης των 900 εκ. δικαιωμάτων.

Η διαχείριση του ζητήματος της αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών από την ΕΕ  συγκεντρώνει μάλιστα παγκόσμιο ενδιαφέρον καθώς υπάρχουν προσπάθειες για δημιουργία αντίστοιχων συστημάτων σε άλλα μέρη του κόσμου που προφανώς θα λάβουν σοβαρά υπόψη την Ευρωπαϊκή εμπειρία.

Ο Νίκος Χρυσόγελος δήλωσε σχετικά:

«Οι Πράσινοι καλωσορίσαμε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων υπέρ της αναβολής της δημοπράτησης 900 εκ. δικαιωμάτων εκπομπών, την οποία θεωρούμε ως ένα απαραίτητο άμεσο μέτρο για τη διατήρηση στη ζωή της αγοράς δικαιωμάτων, ενός σημαντικού εργαλείου στην προσπάθεια απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

Είναι κατανοητό ότι χώρες σαν την Ελλάδα έχουν δυσκολία να ακολουθήσουν ένα συμφωνημένο μεταξύ βιομηχανίας, διοίκησης και κοινωνικών εταίρων σχέδιο μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας που βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα και έτσι μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Γι’ αυτό αντιστέκονται στην αλλαγή. Η λύση όμως δεν είναι να ξεχάσουμε την κλιματική αλλαγή. Η πρόσφατη έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας μιλάει για αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κατά +4 βαθμούς Κελσίου μέσα στον αιώνα. Το οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος της κλιματικής αλλαγής θα είναι τεράστιο και στη χώρα μας, όπως έχει δείξει και η έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας, θα ξεπεράσει τα 700 δις Ευρώ τον 21^ο αιώνα.

Η βιομηχανία πρέπει να στραφεί πιο αποφασιστικά στην εξοικονόμηση ενέργειας και στη χρήση ΑΠΕ, γενικότερα στην καινοτομία, κάτι που θα συμβάλει και στην οικονομική βιωσιμότητα, ιδιαίτερα των μεγάλων ενεργοβόρων μονάδων. Ήδη ένα σημαντικό μέρος των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στρέφεται προς αυτή την κατεύθυνση, αντί να επιδιώκει την άσκηση πίεσης για τη μη θεσμοθέτηση του “backloading”.

Είναι προφανές ότι το μέτρο αυτό δεν αρκεί. Πέρα από την αναβολή δημοπράτησης απαιτείται και η απόσυρση δωρεάν παραχώρησης 1,4 δισεκατομμυρίων δικαιωμάτων, ενώ εκτιμούμε ότι θα χρειαστεί επιπλέον και η απόσυρση δικαιωμάτων σε ένα ποσοστό 2,5% κάθε χρόνο για να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του συστήματος.

Τελικά όμως η πραγματική λύση βρίσκεται στη δραστική αύξηση του στόχου μείωσης των εκπομπών το 2020 από το 20% στο 30% και στη θέσπιση δεσμευτικών στόχων για το 2030 σε ό,τι αφορά όχι μόνο τις εκπομπές, αλλά και την ενεργειακή αποδοτικότητα και τη διείσδυση των ΑΠΕ στο ευρωπαϊκό ενεργειακό μίγμα. Αν η ΕΕ, που θέλει να θεωρείται ηγέτης στον τομέα της κλιματικής αλλαγής, δεν κινηθεί προς αυτές τις κατευθύνσεις, η αγορά δικαιωμάτων θα αποτύχει στο στόχο της να μειώσει τις εκπομπές στα κράτη-μέλη και να δημιουργήσει κίνητρα για επενδύσεις σε πράσινες τεχνολογίες, οι οποίες αποτελούν μονόδρομο στη μάχη ενάντια στην κλιματική αλλαγή και τις δραματικές περιβαλλοντικές και οικονομικές της επιπτώσεις»

[1] Όχι αναδιάρθρωση της βιομηχανίας σε βάρος των εργαζομένων και του περιβάλλοντος! Συνάντηση εργαζομένων Χαλυβουργίας με Πράσινους στο Στρασβούργο – Ο Νίκος Χρυσόγελος συζήτησε μαζί τους τις απολύσεις εργαζομένων της πρώην ΚΟΝΤΙ και τα προβλήματα της ελληνικής βιομηχανίας

«Υπάρχει άλλος δρόμος αλλά δε θα είναι εύκολος» ήταν η βασική απάντηση στο κεντρικό ερώτημα, όπως προέκυψε από τη συζήτηση που διοργάνωσε η Θεματική Ομάδα για την Ενέργεια και την Κλιματική Αλλαγή των Οικολόγων Πράσινων και ο ευρωβουλευτής τους Νίκος Χρυσόγελος στην αίθουσα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αθήνα, την Παρασκευή 15 Φεβρουαρίου.

Η δυσκολία οφείλεται κυρίως στην οικονομική κρίση και ειδικά στην ενεργειακή φτώχεια που προσλαμβάνει πλέον διαστάσεις επιδημίας οδηγώντας πολλούς πολίτες σε απόγνωση. Ο βασικός λόγος που οι συνέπειές της δεν είναι ακόμα πιο τραγικές είναι η ηπιότητα του φετινού χειμώνα. Οφείλεται επίσης στον προβληματικό συντονισμό που συχνά προκαλεί κρίσιμες καθυστερήσεις. Οφείλεται όμως και στην έλλειψη υπεύθυνης ενημέρωσης των πολιτών που οδηγεί όχι μόνο σε σύγχυση αλλά και σε λανθασμένες επιλογές που επιβαρύνουν και το περιβάλλον και τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Όμως, το 95% των ελληνικών κτηρίων που κατασκευάστηκαν πριν το 1980 είναι ενεργειακής κατηγορίας Δ και το 54% αυτών που κατασκευάστηκαν πριν το 1955, ενεργειακής κατηγορίας Η, πράγμα το οποίο δείχνει τις τεράστιες δυνατότητες εξοικονόμησης ενέργειας μέσα από την ενεργειακή αναβάθμιση των κτηρίων στην Ελλάδα. Η υλοποίηση ενός πραγματικά φιλόδοξου τέτοιου προγράμματος δε θα έχει μόνο οφέλη για τα νοικοκυριά αλλά και για την εθνική οικονομία αφού μπορεί να δημιουργήσει ή να διατηρήσει χιλιάδες θέσεις εργασίας στον κατασκευαστικό αλλά και άλλους τομείς.

Η εγχώρια βιομάζα, που τόσο πολύ έχει δυσφημιστεί φέτος εξαιτίας της αιθαλομίχλης στα αστικά κέντρα, μπορεί επίσης να καλύψει σημαντικό μέρος των αναγκών σε θέρμανση. Με τη συνδρομή των Πολυτεχνείων και των ερευνητικών κέντρων πρέπει και μπορεί να αναπτυχθεί η απαραίτητη τεχνογνωσία ώστε να ξεπεραστούν τα τεχνικά προβλήματα από τη χρήση της, να αναπτυχθεί εγχώρια βιομηχανία καυστήρων βιομάζας  και παράλληλα να θεσπιστούν πρότυπα για τα βιοκαύσιμα που θα προστατεύσουν το περιβάλλον και τους καταναλωτές. Η βιομάζα επίσης μπορεί να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης τοπικών οικονομιών μέσα από συνεταιρισμούς, όπως ήδη έχει αρχίσει να συμβαίνει στην Καρδίτσα.

Επίσης η χρήση των αντλιών θερμότητας και των κλιματιστικών υψηλής απόδοσης σε συνδυασμό με αύξηση της διείσδυσης των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα της χώρας μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο μια οικονομική αλλά και μια περιβαλλοντικά φιλική επιλογή στο μέλλον.

Στη συζήτηση όπου  παρουσιάστηκαν πολλές διαφορετικές πτυχές του θέματος, συμμετείχαν οι:

• Μάρω Ευαγγελίδου, Γενική Γραμματέας ΥΠΕΚΑ (Δείτε το βίντεο εδώ)
• Πάνος Ευσταθίου, Πρόεδρος  Εθνικού Κέντρου Επιχειρήσεων Υγείας (ΕΚΕΠΥ) (Διαβάστε την εισήγηση και δείτε το βίντεοεδώ)
• Μιχάλης Πετράκης, Διευθυντής Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Αντιπρόεδρος Ecocity (Δείτε το βίντεο εδώ και εδώ)
• Νίκος Μπόκαρης, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων (Διαβάστε την εισήγηση και δείτε το βίντεο εδώ)
• Πλάτων Πάλλης, Εργαστήριο Ατμοκινητήρων & Λεβήτων του τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ. (Διαβάστε τηνεισήγηση και δείτε το βίντεο εδώ κι εδώ)
• Κυριάκος Πανόπουλος, Ερευνητής Χημικός Μηχανικός, Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) (Διαβάστε την εισήγηση και δείτε το βίντεο εδώ)
• Βασίλης Μπέλλης, Γενικός Γραμματέας ΔΣ Ενεργειακής Συνεταιριστικής Εταιρείας Καρδίτσας. (Διαβάστε την εισήγησηκαι δείτε το βίντεο εδώ)
• Ζωή Βροντίση, Εκπρόσωπος της Θεματικής Ομάδας Ενέργειας των Οικολόγων Πράσινων (Δείτε το βίντεο εδώ)
• Tάκης Γρηγορίου, Υπεύθυνος για θέματα ενέργειας της Greenpeace . (Διαβάστε την εισήγηση και δείτε το βίντεο εδώ)
• Μιχάλης Προδρόμου, Υπεύθυνος ενεργειακής πολιτικής WWF – Ελλάς (Διαβάστε την εισήγησηκαι δείτε το βίντεο εδώ)
• Νίκος Χρυσόγελος,  Ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων (Δείτε το βίντεο εδώ κι εδώ)

Ακολούθησαν παρεμβάσεις από το κοινό, όπου θίχτηκαν ζητήματα όπως η αλλαγή της έννοιας της θερμικής άνεσης στην πορεία των χρόνων στην Ελλάδα, η ανάγκη πραγματικής αποκέντρωσης ως ουσιαστικό αντίδοτο στα  προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, καθώς και η μακροχρόνια επίδραση της στην ανθρώπινη υγεία, πράγμα που είναι αδύνατον να προσδιοριστεί μόνο από παρακολούθηση και σύγκριση δεδομένων προσελεύσεων και εισαγωγών για πνευμονιολογικά προβλήματα.

Αναγνωρίζοντας τη σημασία του θέματος οι Οικολόγοι Πράσινοι εντάσσουν τη συζήτηση αυτή στην εκστρατεία τους για την ενέργεια και τη θέρμανση, μία από τις κεντρικές πανελλαδικές εκστρατείες που έχουν προγραμματίσει για το 2013, με στόχο να συμβάλλουν στην ενημέρωση των πολιτών αλλά και στον καλύτερο σχεδιασμό έτσι ώστε τα προβλήματα αυτού του χειμώνα να ξεπεραστούν τον επόμενο.

Στα πλαίσια αυτά, έχει αφιερωθεί ειδικός χώρος στην ιστοσελίδα της Θεματικής Ομάδας Ενέργειας των Οικολόγων Πράσινων, όπου ήδη έχουν αναρτηθεί επιστημονικές μελέτες, σχετικά άρθρα, ένας αναλυτικός οδηγός καθώς και ένα διαδραστικό υπολογιστικό εργαλείο σύγκρισης διαφορετικών συστημάτων θέρμανσης.

Είχε επίσης προηγηθεί μια εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη με ομιλητές το Χρήστο Δουλκερίδη, Υπουργό Κατοικίας στην Κυβέρνηση της Περιφέρειας Βρυξελλών και μέλος των Πράσινων της Βαλωνίας, στο Βέλγιο, τον Τάκη Γρηγορίου από την Greenpeace, το Ξενοφώντα Ζήση ηλεκτρολόγο μηχανολόγο από τη Θεματική Ομάδα Ενέργειας των Οικολόγων Πράσινων και το Νίκο Χρυσόγελο.

Αναλυτικά:

Στην αρχή της συζήτησης, ο Νίκος Μάντζαρης, χημικός μηχανικός, επιστημονικός συνεργάτης του ευρωβουλευτή των Οικολόγων Πράσινων παρουσίασε την ιστοσελίδα της Θεματικής Ομάδας Ενέργειας όπου συγκεντρώνεται ενημερωτικό υλικό γύρω από ζητήματα θέρμανσης. Εστίασε στο διαδραστικό υπολογιστικό εργαλείο που έφτιαξε η Θεματική Ομάδα και συγκρίνει διαφορετικά συστήματα θέρμανσης ως προς το οικονομικό και περιβαλλοντικό τους κόστος. Τυπικοί υπολογισμοί με αυτό το εργαλείο έδειξαν ότι τα κλιματιστικά αποτελούν την οικονομικότερη επιλογή. Το περιβαλλοντικό τους κόστος όμως εξακολουθεί να είναι μεγάλο και συγκρίσιμο με αυτό του πετρελαίου. Βέβαια αυτό ισχύει για το σημερινό ενεργειακό μίγμα που στηρίζεται στο ρυπογόνο λιγνίτη και πολύ λιγότερο στις ΑΠΕ, οι οποίες στο τέλος του 2011 συνεισέφεραν κατά μόλις 13%. Όπως όμως φαίνεται από τους υπολογισμούς, αν η διείσδυση των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή φτάσει στα επίπεδα του 40% όπως είναι η εθνική δέσμευση, τότε οι εκπομπές από τη χρήση κλιματιστικών πέφτουν στα επίπεδα αυτών του φυσικού αερίου.

Η Μάρω Ευαγγελίδου, Γενική Γραμματέας ΥΠΕΚΑ αναφέρθηκε στην προσπάθεια που καταβάλλει η Γενική Γραμματεία του ΥΠΕΚΑ να εκπονήσει στρατηγικό σχέδιο δράσης για την ατμοσφαιρική ρύπανση γενικά, αλλά και ειδικότερα με έμφαση στην αιθαλομίχλη. Έγινε μια πρώτη συνάντηση αυτού του χαρακτήρα, και μετά μια δεύτερη συνάντηση με φορείς που δεν είχαν κληθεί στην πρώτη. Αναφέρθηκε στα προβλήματα συντονισμού με συναρμόδιους φορείς, τα οποία σταδιακά αντιμετωπίζονται. Τόνισε την ανάγκη παρακολούθησης της υλοποίησης των άμεσων μέτρων καθώς επίσης  και της λήψης μακροχρόνιων μέτρων για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.  Σε αυτά εντάσσονται η βιώσιμη κινητικότητα και η ενεργειακή βελτίωση των κτιρίων (π.χ. πρόγραμμα εξοικονόμηση ενέργειας “εξοικονομώ κατ’ οίκον”, ενεργειακά τζάκια, προώθηση φυσικού αερίου). Είναι σημαντικό να συμβάλει και η κοινωνία των πολιτών ασκώντας πίεση ώστε να κερδηθεί το στοίχημα του ενδοδιοικητικού συντονισμού και να επικεντρωθούμε στην υλοποίηση. (Δείτε το βίντεο εδώ)

Ο Πάνος Ευσταθίου, Πρόεδρος  Εθνικού Κέντρου Επιχειρήσεων Υγείας (ΕΚΕΠΥ) παρουσίασε το επιχειρησιακό σχέδιο του Κέντρου το οποίο σε συνεργασία με πολλούς φορείς τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, προωθεί δράσεις που προάγουν τη διαλειτουργικότητα, τη συνεργασία και την πολυεπιστημονική προσέγγιση του προβλήματος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης ώστε σε κάθε περίπτωση να διασφαλίζεται υψηλό επίπεδο  πρόληψης και παροχής υπηρεσιών υγείας. Καταγράφοντας προσελεύσεις και εισαγωγές ασθενών με πνευμονολογικά προβλήματα, παρουσίασε συγκριτικά αποτελέσματα μεταξύ 2012 και 2013. Παρουσίασε επίσης και αποτελέσματα ποιοτικής ανάλυσης και συσχέτισης δεδομένων εκπομπών αερίων ρύπων από με εισαγωγές και προσελεύσεις διαφόρων πνευμονιολογικών περιστατικών (Διαβάστε την εισήγηση και δείτε το βίντεο εδώ)

Ο Μιχάλης Πετράκης, Διευθυντής Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και Αντιπρόεδρος Ecocity, τόνισε τη σημασία μακροχρόνιου σχεδιασμού σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση του προβλήματος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Απαιτούνται μετρήσεις, αναλύσεις μετρήσεων και μέτρα. Μετρήσεις γίνονται σε πολλά σημεία του λεκανοπεδίου και υπάρχουν ικανοί επιστήμονες για τις αναλύσεις των μετρήσεων αυτών. Οπότε πρέπει να επικεντρωθούμε στην λήψη αποτελεσματικών μέτρων, πράγμα που χαρακτήρισε δύσκολο λόγω της οικονομικής κρίσης αλλά και της ελληνικής νοοτροπίας. Χαρακτηριστικά ανέφερε το παράδειγμα του δακτυλίου και των μονών-ζυγών, «πρόβλημα» το οποίο ξεπέρασαν πολλοί έλληνες με την αγορά δεύτερου αυτοκινήτου. Επεκτάθηκε στην πετρελαιοκίνηση την οποία χαρακτήρισε ως οικολογική βόμβα εξαιτίας της κρίσης, που συμβάλλει καθοριστικά στο να μη γίνεται συντήρηση ενώ σε ό,τι αφορά το ζήτημα της θέρμανσης εξέφρασε την ελπίδα ότι τα ενεργειακά τζάκια θα αμβλύνουν το πρόβλημα της αιθαλομίχλης. (Δείτε το βίντεο εδώ και εδώ)

Ο Νίκος Μπόκαρης, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων (Π.Ε.Δ.Δ.Υ) εστίασε στο πρόβλημα της λαθροϋλοτομίας, το οποίο ουσιαστικά μεταθέτει το πρόβλημα της θέρμανσης των κατοικιών  στα δασικά οικοσυστήματα, ασκώντας μεγάλη πίεση σε αυτά με προφανές αποτέλεσμα,  αυτά να αποψιλώνονται,  ανεξέλεγκτα και ληστρικά. Αναφέρθηκε εκτενώς στα προβλήματα υποστελέχωσης των δασαρχείων που καθιστούν τον ουσιαστικό έλεγχο των δασών, σύμφωνα με τη συνταγματική υποχρέωση της πολιτείας,  πρακτικά αδύνατο. Εκτίμησε ότι το πρόβλημα του φετινού χειμώνα δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα της αύξησης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης και κατά συνέπεια πρότεινε την αναθεώρηση της σχετικής απόφασης ως βασικό εργαλείο μείωσης της πίεσης στα δασικά οικοσυστήματα. (Διαβάστε την εισήγηση και δείτε το βίντεο εδώ)

O Πλάτων Πάλλης, από το Εργαστήριο Ατμοκινητήρων & Λεβήτων του τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ παρουσίασε τα βασικά αποτελέσματα της μελέτης του ΕΜΠ και του ΕΚΕΤΑ που συγκρίνει συστήματα θέρμανσης τόσο οικονομικά όσο και περιβαλλοντικά. Βασικό συμπέρασμα της μελέτης ήταν ότι η χρήση των τζακιών ανοιχτής εστίας καθώς και συμβατικών συσκευών ηλεκτρικής ενέργειας (αερόθερμα, θερμοπομποί, ηλεκτρικοί λέβητες κ.α.) θα πρέπει να αποτελούν την τελευταία επιλογή. Όμως,  οι αντλίες θερμότητας και τα κλιματιστικά παρουσιάζουν περιβαλλοντικά οφέλη σε σχέση με τις συμβατικές ηλεκτρικές συσκευές λόγω πολλαπλάσιας απόδοσης. Τέλος, τα κλιματιστικά έχουν και το χαμηλότερο κόστος λειτουργίας σε σχέση με τα άλλα συστήματα θέρμανσης, όπως άλλωστε έδειξαν και τα αποτελέσματα του σχετικού υπολογιστικού εργαλείου των Οικολόγων Πράσινων. (Διαβάστε την εισήγηση και δείτε το βίντεο εδώ κι εδώ)

Ο Κυριάκος Πανόπουλος, ερευνητής Χημικός Μηχανικός, από το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) εστίασε ιδιαίτερα στη βιομάζα και στην ανάγκη προτυποποίησης των βιοκαυσίμων όπως άλλωστε γίνεται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Παρουσίασε τα αποτελέσματα χημικών αναλύσεων του ΕΚΕΤΑ σε στερεά καύσιμα βιομάζας και εξήγησε την επίδραση της περιεκτικότητας του βιοκαυσίμου σε τέφρα στη λειτουργία των λεβήτων βιομάζας αλλά και το περιβάλλον. Αναφερόμενος στη συνεργασία με την Αναπτυξιακή Καρδίτσας τόνισε τη σημασία ανάπτυξης εγχώριας τεχνογνωσίας γύρω από τη χρήση της βιομάζας και τις  δυνατότητες που υπάρχουν για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη της τοπικής κυρίως οικονομίας μέσα από τη χρήση της. (Διαβάστε την εισήγηση και δείτε το βίντεο εδώ)

Ο Βασίλης Μπέλλης, Γενικός Διευθυντής της Αναπτυξιακής Καρδίτσας (ΑΝΚΑ) και Γενικός Γραμματέας του Διοικητικού Συμβουλίου της Ενεργειακής Συνεταιριστικής Εταιρείας Καρδίτσας (ΕΣΕΚ) αναφέρθηκε στην προσπάθεια αξιοποίησης της παραγόμενης αγροβιομάζας στην Καρδίτσα τόσο για θέρμανση όσο και για ηλεκτροπαραγωγή. Εξέφρασε τη διαφωνία του για την επιστροφή στο πετρέλαιο ως το κύριο μέσο θέρμανσης και εξήγησε τις δυνατότητες που παρουσιάζει η χρήση βιομάζας και ειδικότερα αγροβιομάζας για την κάλυψη των αναγκών σε θέρμανση, τονίζοντας παράλληλα τη σημασία της σωστής ρύθμισης των καυστήρων βιομάζας και της διαμόρφωσης προτύπων για τα βιοκαύσιμα για την αποφυγή προβλημάτων για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Ανέπτυξε επίσης τις προκλήσεις που υπάρχουν στην αξιοποίηση της αγροβιομάζας καθώς και τους τρόπους που εφαρμόζει η ΕΣΕΚ για να τις ξεπεράσει. (Διαβάστε την εισήγηση και δείτε το βίντεο εδώ)

Η Ζωή Βροντίση, ηλεκτρολόγος μηχανολόγος, εκπρόσωπος της Θεματικής Ομάδας Ενέργειας των Οικολόγων Πράσινων τόνισε την ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας και απεξάρτησης από το πετρέλαιο θέρμανσης η χρήση του οποίου επιβαρύνει το περιβάλλον αλλά και το εμπορικό και συναλλαγματικό ισοζύγιο της χώρας. Εκτίμησε ότι η σωστή χρήση της βιομάζας μπορεί να καλύψει μεγάλο μέρος των αναγκών για θέρμανση, ιδιαίτερα μέσω συνεταιριστικών προσπαθειών σαν αυτή της Καρδίτσας. Τόνισε τη σημασία της επένδυσης στην εξοικονόμηση ενέργειας και στην ενεργειακή αναβάθμιση κτηρίων τόσο για την εθνική οικονομία όσο και για τη δημιουργία και διατήρηση θέσεων εργασίας στον κατασκευαστικό τομέα ενώ σχολίασε τον πολύ χαμηλό ρυθμό απορροφητικότητας του χρηματοδοτούμενου από το ΕΣΠΑ προγράμματος «Εξοικονομώ κατ’οίκον» όπου λόγω και της άρνησης των τραπεζών από τις 88.368 αιτήσεις μόλις το 15% έχει πάρει έγκριση και μόλις το 5% έχει πάρει το πλήρες ποσό που δικαιούται. (Δείτε το βίντεο εδώ)

Ο Tάκης Γρηγορίου, υπεύθυνος για θέματα ενέργειας της Greenpeace αναφέρθηκε εκτενώς στην ενεργειακή ακαταλληλότητα του κτηριακού αποθέματος στην Ελλάδα και την ενεργειακή φτώχια που εντείνεται λόγω της οικονομικής κρίσης. Εξήγησε τον παράλογο φαύλο κύκλο της κυβερνητικής πολιτικής που κινείται γύρω από ολοένα και αυξανόμενα επιδόματα θέρμανσης ανατροφοδοτώντας ουσιαστικά την αγορά εισαγόμενου πετρελαίου, το οποίο όμως αδυνατούν να αγοράσουν οι πολίτες ακόμα και αν ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης παρέμενε στα περσινά επίπεδα. Σε αντιπαραβολή με την κυβερνητική πρόταση για επενδύσεις ύψους 7 δις σε αυτοκινητοδρόμους, παρουσίασε τη βασική πρόταση της Greenpeace για επένδυση στην ενεργειακή αποδοτικότητα των κτηρίων και ανέπτυξε τα πολλαπλασιαστικά της οφέλη τόσο για την κάλυψη των αναγκών των πολιτών σε θέρμανση όσο και για την  εθνική οικονομία. (Διαβάστε την εισήγηση και δείτε το βίντεο εδώ)

Ο Μιχάλης Προδρόμου, υπεύθυνος ενεργειακής πολιτικής του WWF – Ελλάς, αποτύπωσε γλαφυρά την πολιτική διάσταση του προβλήματος της θέρμανσης των κτηρίων συγκρίνοντας την Ελλάδα με την Ολλανδία. Ενώ η παλαιότητα των κτηρίων στις 2 χώρες είναι παρόμοια, εντούτοις η Ολλανδική νομοθεσία συμπεριέλαβε την ενεργειακή πιστοποίηση από το 1995 ενώ στην Ελλάδα, η έγκριση του ΚΕΝΑΚ έγινε μόλις το 2010, ο θεσμός των ενεργειακών επιθεωρητών παρουσιάζει πολλαπλά προβλήματα και το πρόγραμμα «Εξοικονομώ κατ’οίκον» έχει αποτύχει ως τώρα καθώς έχει περιοριστεί στην ενεργειακή αναβάθμιση μόλις 14.000 κατοικιών, πολύ μακριά από το στόχο των 100.000 .  Τόνισε ότι εξαιτίας της συνθετότητας του προβλήματος και των λανθασμένων επιλογών του παρελθόντος είναι πολύ δύσκολη η εύρεση μιας κοινωνικά και περιβαλλοντικά δίκαιης λύσης , η οποία θα μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα, αλλά θεωρεί πως η ενδυνάμωση του «Εξοικονομώ κατ’οίκον», το επίδομα ενεργειακής θωράκισης και μια εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητες για την οριστική επίλυση του προβλήματος. (Διαβάστε την εισήγηση και δείτε το βίντεο εδώ)

Ο Νίκος Χρυσόγελος,  ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων καυτηρίασε τον ελλιπή συντονισμό που υπάρχει σε κυβερνητικό επίπεδο γύρω από το θέμα αλλά και τη λαϊκίστικη προσέγγιση που ακολούθησαν διάφορα κόμματα της αντιπολίτευσης συνεισφέροντας έτσι στη σύγχυση των πολιτών και την επιδείνωση του προβλήματος. Αναφερόμενος γενικότερα στη λάθος ενεργειακή πολιτική που ακολουθείται, επικεντρώθηκε στα 300 εκ. ευρώ του επιδόματος θέρμανσης που ουσιαστικά καταλήγουν σε εισαγωγές πετρελαίου. Αν σε αυτά προστεθούν και τα 400-500 εκ. ευρώ που θα πληρώσει η ΔΕΗ για δικαιώματα εκπομπών καθώς και τα 700 εκ ευρώ που πληρώνει η χώρα για την ηλεκτροδότηση των νησιών με πετρέλαιο, καταλήγουμε σε ένα σύνολο 1.5 δις ευρώ. Μια σωστή ενεργειακή πολιτική θα μείωνε αυτό το ποσό και θα αξιοποιούσε πόρους από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Οι πόροι αυτοί μαζί με τα νέα κονδύλια για την περίοδο 2014-2020, 20% των οποίων θα αφιερωθούν στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, θα μπορούσαν να υλοποιήσουν ένα πραγματικά φιλόδοξο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης των κτηρίων και στροφής στις ΑΠΕ, που αποτελεί και τη μακροχρόνια λύση στο πρόβλημα της θέρμανσης. (Δείτε το βίντεο εδώ κι εδώ)

Ακολούθησαν παρεμβάσεις από το κοινό όπου θίχτηκαν ζητήματα όπως η αλλαγή της έννοιας της θερμικής άνεσης στην πορεία των χρόνων στην Ελλάδα, η ανάγκη πραγματικής αποκέντρωσης ως ουσιαστικό αντίδοτο στα  προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, καθώς και η μακροχρόνια επίδραση της στην ανθρώπινη υγεία, πράγμα που είναι αδύνατον να προσδιοριστεί μόνο από παρακολούθηση και σύγκριση δεδομένων προσελεύσεων και εισαγωγών για πνευμονιολογικά προβλήματα.

Ερώτηση του Ν. Χρυσόγελου στο Ευρωκοινοβούλιο για τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον από την αυξημένη χρήση  συσκευών θέρμανσης  χαμηλής ενεργειακής απόδοσης

Επείγουσα ερώτηση σχετικά με το πρόβλημα της αδυναμίας όλο και περισσότερων Ελλήνων να θερμανθούν επαρκώς και με ενεργειακά αποδοτικούς τρόπους κατέθεσε ο Νίκος Χρυσόγελος, ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων/Ομάδα των Πράσινων στο Ευρωκοινοβούλιο.

Όπως αναφέρεται στην ερώτηση, η αυξημένη φορολογία στο πετρέλαιο θέρμανσης, σε συνδυασμό με τα ανενεργά δίκτυα φυσικού αερίου που επιβαρύνουν τους φορολογούμενους, έχει οδηγήσει τα τελευταία χρόνια μεγάλο μέρος των πολιτών να χρησιμοποιούν για τη θέρμανση των κατοικιών τους παραδοσιακά τζάκια καθώς και φτηνές συσκευές καύσης χαμηλής ενεργειακής απόδοσης. Η μαζική τους ενεργοποίηση οδηγεί συχνά σε αποπνικτική ατμόσφαιρα, κυρίως σε αστικές περιοχές, ενώ τα καυσόξυλα προέρχονται σε πολλές περιπτώσεις από λαθροϋλοτόμηση που παίρνει ήδη μεγάλες διαστάσεις λόγω της ανόδου της τιμής τους ή από ξυλεία που περιέχει χρώματα, χημικά κι εντομοκτόνα. Η λαθροϋλοτόμηση ευνοείται επιπλέον από την περαιτέρω αποδυνάμωση των δασικών υπηρεσιών, λόγω περικοπών στους προϋπολογισμούς τους, αλλά και αποδυνάμωσης του ήδη ανεπαρκούς προσωπικού τους. Αντιθέτως, η βιώσιμη διαχείριση των δασών θα μπορούσε να συνεισφέρει ουσιαστικά στην προστασία του δάσους, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην παραγωγή (και ενεργειακά) αξιοποιήσιμης βιομάζας με οικολογικά υπεύθυνες διαδικασίες.

Όμως τα παραδοσιακά τζάκια που είναι χαμηλής ενεργειακής απόδοσης και καίνε ατελώς το ξύλο και οι ανοιχτές εστίες καύσης θεωρούνται πηγές παραγωγής σημαντικών ποσοτήτων μικροσωματιδίων με διάμετρο < 10 μm, με σημαντικό ποσοστό να έχει μέγεθος κάτω από τα 2,5 μm που θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνα για την υγεία. Τα μικροσωματίδια από την καύση ξύλου αποτελούνται κυρίως από ορυκτά αλλά και από κάλιο, νάτριο, χλώριο και θείο και απορρίπτονται ως στάχτη αλλά συμπαρασύρονται και με τα καπναέρια στην ατμόσφαιρα. Τα μικροσωματίδια αυτά εισπνέονται και καταλήγουν στους πνεύμονες αλλά και το αίμα και σε μακρόχρονη βάση θεωρούνται υπαίτια για καρκινογένεση, αλλεργίες, άσθμα, καρδιακές παθήσεις και παθήσεις του αναπνευστικού και του δέρματος, ειδικά ενοχοποιούνται για τον καρκίνο των πνευμόνων.

Ο ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων ζητά την άμεση στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προώθηση βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων που θα αντιμετωπίσουν το φαινόμενο της ενεργειακής φτώχειας το οποίο ειδικά αυτό το χειμώνα προσλαμβάνει εκρηκτικές διαστάσεις, και ταυτόχρονα θα προστατεύσουν αποτελεσματικά τη δημόσια υγεία και την ποιότητα της ατμόσφαιρας, ενώ παράλληλα θα δημιουργούν πολλές νέες θέσεις εργασίας.

Ο Νίκος Χρυσόγελος δήλωσε σχετικά: «Η αύξηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης ήταν δρομολογημένη εδώ και καιρό, με την επίκληση λόγων αντιμετώπισης του λαθρεμπορίου καυσίμων. Υπήρχε βέβαια η δυνατότητα με ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, την στελέχωση των σκαφών δίωξης λαθρεμπορίου (που σήμερα είναι ακινητοποιημένα) και την εφαρμογή συστήματος AIS σε όλα τα οχήματα και σκάφη πετρελαιοειδών να ελεγχθεί το λαθρεμπόριο. Από την άλλη το μέτρο προωθήθηκε χωρίς όμως να έχουν συζητηθεί και ληφθεί υπόψη οι πολλαπλές επιπτώσεις του, και κυρίως χωρίς να έχουν δρομολογηθεί σε μεγάλη κλίμακα εναλλακτικές λύσεις θέρμανσης για τα νοικοκυριά που και τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς θα στήριζαν, και το περιβάλλον θα προστάτευαν και νέες θέσεις εργασίας θα δημιουργούσαν. Ήταν γνωστή φυσικά η ραγδαία πτώση των εισοδημάτων των Ελλήνων πολιτών κάτω από το βάρος των περικοπών και των δυσβάστακτων μέτρων. Διαδοχικές κυβερνήσεις αποδείχθηκαν εντελώς ανίκανες να σχεδιάσουν και να προωθήσουν την αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου καυσίμων με ένα δίκαιο κι αποτελεσματικό τρόπο, ενώ οι προτάσεις της συντριπτικής πλειοψηφίας της αντιπολίτευσης εξαντλήθηκαν στο λαϊκισμό της επιστροφής στη «σιγουριά» του πετρελαίου. Η λήψη μέτρων που θα ενθαρρύνουν την ενεργειακή θωράκιση κτηρίων, θα εξασφαλίσουν προδιαγραφές ασφάλειας στην καύση βιομάζας, θα ενεργοποιήσουν ανενεργά δίκτυα φυσικού αερίου, θα προωθούν τη βιώσιμη διαχείριση των δασών προλαμβάνοντας έτσι φαινόμενα εκτεταμένης λαθροϋλοτόμησης, θα προσφέρουν οικονομικά κίνητρα για την ενίσχυση εναλλακτικών μορφών θέρμανσης εκτός του πετρελαίου και θα ενημερώσουν εγκαίρως τους πολίτες για το είδος και το κόστος των διαφορετικών λύσεων που υπάρχουν, απουσίασαν εντελώς. Απουσιάζουν επίσης μηχανισμοί πιστοποίησης συσκευών αλλά και ενημέρωσης των πολιτών για το ποιες λύσεις και συσκευές μπορούν να ανταποκρίνονται στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις της υπεύθυνης θέρμανσης. Έτσι χάθηκε πολύτιμος χρόνος (χρόνια από τότε που ξεκίνησε η συζήτηση για την εφαρμογή του μέτρου) με αποτέλεσμα αυτό το χειμώνα η αιθαλομίχλη να απειλεί σοβαρά την δημόσια υγεία και η ενεργειακή φτώχεια να χτυπά την πόρτα όλο και περισσότερων Ελλήνων. Ακόμα και τώρα που το πρόβλημα είναι σε εξέλιξη η κυβέρνηση ταλαντεύεται μεταξύ ημίμετρων μη προσφέροντας λύσεις στους πολίτες σε ένα πρόβλημα που εδώ και δεκαετίες άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν λύσει με βιώσιμους τρόπους. 

Ζητώ άμεσα την κατεπείγουσα στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην προώθηση εναλλακτικών μορφών θέρμανσης πλην του πετρελαίου. Δεδομένης της αδυναμίας της κυβέρνησης να χειριστεί το ζήτημα και της ασφυκτικής δημοσιονομικής πίεσης, θεωρώ επίσης αναγκαία τη συνδρομή της ΕΕ στον έγκαιρο σχεδιασμό αλλά και την αξιοποίηση αδιάθετων πόρων από το ΕΣΠΑ για την επόμενη χρονιά με τη λήψη μέτρων και τη δρομολόγηση πολιτικών που όχι μόνο θα εξασφαλίσουν αξιοπρεπή και επαρκή θέρμανση για όλους τους πολίτες χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και να υποβαθμίζουν το περιβάλλον, αλλά θα δημιουργήσουν και ευκαιρίες απασχόλησης τόσο στον τομέα της ενεργειακής θωράκισης του κτηριακού μας αποθέματος, όσο και σε αυτόν της βιώσιμης αξιοποίησης της βιομάζας και γενικότερα της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για τη θέρμανση. Βιώσιμες και ισορροπημένες λύσεις προς όφελος των νοικοκυριών, των δημοσιονομικών, του περιβάλλοντος, της οικονομίας και της απασχόλησης υπάρχουν. Πολιτική γνώση και αποτελεσματικότητα δεν φαίνεται να υπάρχουν».

(Ακολουθεί ολόκληρο το περιεχόμενο της ερώτησης)

Θέμα: «Ενεργειακή φτώχεια και προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης»

Η αυξημένη φορολογία στο πετρέλαιο θέρμανσης σε περίοδο κρίσης, σε συνδυασμό με τα ανενεργά δίκτυα φυσικού αερίου που επιβαρύνουν τους φορολογούμενους και την απουσία εκτεταμένων και αποτελεσματικών προγραμμάτων μόνωσης των κτιρίων, έχει οδηγήσει  αυξανόμενο αριθμό πολιτών να χρησιμοποιούν για θέρμανση των κατοικιών τους παραδοσιακά τζάκια και φτηνές συσκευές καύσης χαμηλής ενεργειακής απόδοσης. Η μαζική χρήση τους οδηγεί σε αποπνικτική ατμόσφαιρα, κυρίως σε αστικές περιοχές, σε συνδυασμό με την καύση ακατάλληλων υλικών, απορριμμάτων και ξύλων με χρώματα και χημικά συντηρητικά. Καυσόξυλα προέρχονται συχνά από λαθροϋλοτόμηση που παίρνει  μεγάλες διαστάσεις , λόγω της ανόδου της τιμής τους κι ευνοείται από την περαιτέρω αποδυνάμωση των δασικών υπηρεσιών (μείωση προϋπολογισμών και προσωπικού τους). Ως αποτέλεσμα, υπάρχει δραματική αύξηση της συγκέντρωσης στην ατμόσφαιρα ιδιαίτερα σε Αττική και Θεσσαλονίκη, μικροσωματιδίων με διάμετρο < 10 μm, με σημαντικό ποσοστό να έχει μέγεθος κάτω από τα 2,5 μm που θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνα για την υγεία.

Ερωτάται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

1. Είναι ενήμερη για το πρόβλημα, που επηρεάζει τις υποχρεώσεις της χώρας για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, αλλά και για την προστασία της βιοποικιλότητας;

2. Είχαν συνυπολογιστεί οι συγκεκριμένες επιπτώσεις κατά τη διαπραγμάτευση της τρόικας με την ελληνική κυβέρνηση για το μέτρο της εξομοίωσης της φορολογίας πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης; Υπήρξε συνεργασία μεταξύ διαφορετικών Δ/νσεων της Κομισιόν;

3. Πώς προτίθεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας στην Ελλάδα που αυτό το χειμώνα αποκτά εκρηκτικές διαστάσεις; Έχει ζητήσει βοήθεια η ελληνική κυβέρνηση ή προτίθεται η Επιτροπή να βοηθήσει με πρωτοβουλία της ώστε να αξιοποιηθούν αδιάθετοι πόροι από το ΕΣΠΑ για τη μείωση της εξάρτησης των νοικοκυριών από το πετρέλαιο για θέρμανση, μέσω υιοθέτησης περιβαλλοντικά υπεύθυνων εναλλακτικών λύσεων κι αποτελεσματικών μέτρων προστασίας, που θα αναζωογονούσαν παράλληλα κλάδους της οικονομίας, δημιουργώντας θέσεις εργασίας;

4. Σκοπεύει να προτείνει σχετική νομοθεσία σε ευρωπαϊκό επίπεδο για ενεργειακά και περιβαλλοντικά αποτελεσματικές συσκευές θέρμανσης;

Η λαθροϋλοτομία το 2012, Γιώργος Κεραμιτζόγλου, ΣΚΑΙ.gr, 08/01/2013

ΥΠΕΚΑ: Συμβάντα λαθροϋλοτομίας 2012  , 08/01/2013

Η κυβέρνηση φάνηκε ξανά πλήρως ανίκανη στην πρόβλεψη αλλά και απροετοίμαστη στην αντιμετώπιση του φαινομένου που καθιστά για έναν παραπάνω λόγο αβίωτες τις πόλεις μας. Αντίθετα όμως, σε πλήρη ετοιμότητα βρέθηκαν διάφοροι κομματικοί σχηματισμοί, που ούτε λίγο ούτε πολύ, συναγωνιζόμενοι ο ένας τον άλλο σε λαϊκισμό, προτείνουν ως λύση αποτυχημένες και ξεπερασμένες ρυθμίσεις του παρελθόντος και αναφέρονται σε οικογένειες χαμηλού εισοδήματος σαν να έχουν και από 1 τζάκι στο μικρό διαμέρισμα τους.

Όσοι εξαντλούν την κριτική τους στη μείωση του ΕΦΚ πετρελαίου θέρμανσης, μάλλον δεν καταλαβαίνουν ότι και έτσι να γίνει, τα περισσότερα νοικοκυριά δεν θα μπορούν να διαθέσουν χρήματα για αγορά ικανοποιητικής ποσότητας πετρελαίου (όπως άλλωστε είχε συμβεί και πέρσι). Δεν καταλαβαίνουν ότι έτσι προτείνουν ουσιαστικά την συνεχιζόμενη εξάρτηση των νοικοκυριών από τις έντονες διακυμάνσεις των τιμών πετρελαίου. Δεν καταλαβαίνουν ότι έτσι επιβαρύνεται το εθνικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών με οδυνηρές επιπτώσεις στα δημοσιονομικά της χώρας.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι ως άμεσες παρεμβάσεις, προτείνουμε:

– αυστηρή επιτήρηση και δρακόντειες ποινές για παράνομη υλοτομία, προδιαγραφές για καύσιμα/καυστήρες βιομάζας

– θέσπιση ορίου εκπομπών μικροσωματιδίων και απαγόρευση καύσης εντός πόλης όταν αναμένεται υπέρβαση ορίων. Τις μέρες εκείνες οφείλουμε να σκεφτόμαστε το συνάνθρωπο που κινδυνεύει η υγεία του παρά την τσέπη μας.

– ενημερωτική καμπάνια τόσο για τις μορφές θέρμανσης, τις οικονομικές δυνατότητες και τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές προεκτάσεις τους.

Όσο αφορά μεσοπρόθεσμες παρεμβάσεις που οφείλουν να γίνουν, οι Οικολόγοι Πράσινοι θεωρούμε τη σημερινή κρίση ως αφετηρία για την ενεργειακή θωράκιση των κτισμάτων και τη βέλτιστη ενεργειακή και περιβαλλοντική απόδοση των ενεργειακών συσκευών  και πόρων. Αντί ο υπουργός Ανάπτυξης να “πανηγυρίζει” για την απορροφητικότητα του ΕΣΠΑ, ας κοιτάξει, σε  συνεργασία με το αρμόδιο ΥΠΕΚΑ, να απελευθερώσει προβλεπόμενα κονδύλια απ’ αυτό για την ενεργειακή θωράκιση των κατοίκων που βρίσκονται στα όρια της φτώχειας.

Τέλος, οι Οικολόγοι Πράσινοι προτείνουν:

-μαζικό πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια, με ευρωπαϊκούς πόρους,

-κίνητρα για αντικατάσταση κλιματιστικών με σύγχρονα με COP>5,5,

-κίνητρα για μετατροπή των συμβατικών τζακιών σε ενεργειακά (καταναλώνουν 70% λιγότερα ξύλα για την ίδια ζέστη και μάλιστα με ελάχιστη ρύπανση εσωτερικών χώρων),

-εξέταση για μείωση φόρου μόνο στο Φυσικό Αέριο με επιτάχυνση της σύνδεσης κτιρίων στο δίκτυο,

-στήριξη τοπικών κοινωνικών επιχειρήσεων για παραγωγή πέλετ από δασικά υπολείμματα.

Η ενεργειακή θωράκιση μπορεί να αποτελέσει μιας πρώτης τάξης επανεκκίνηση της οικονομίας που θα στηριχτεί σε εγχώρια παραγωγή και πολύ περιορισμένες εισαγωγές, τόσο από τον κατασκευαστικό τομέα όσο και από την βιομηχανία κουφωμάτων και μονώσεων. Αποτελεί βασικό κομμάτι της ενεργειακής πολιτικής  που αφήνει θετικό κοινωνικό και ελάχιστο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, εκμεταλλευόμενη τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας.

Μόνο η ενεργειακή εξοικονόμηση θα δώσει τέλος μια για πάντα στην ενεργειακή φτώχεια και το πρόβλημα της αιθαλομίχλης, για να μην έχουμε και του χρόνου ακριβώς τα ίδια προβλήματα με φέτος.

Η Θεματική Ομάδα Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής των Οικολόγων Πράσινων

Η αναγκαιότητα ενός εκτεταμένου προγράμματος ενεργειακής θωράκισης των κτισμάτων, με τη συνδρομή κονδυλίων και του ΕΣΠΑ για την κάλυψη των αναγκών των φτωχότερων στρωμάτων, είναι σήμερα περισσότερο επιτακτική από ποτέ. Μια δράση που θα μειώσει το ενεργειακό κόστος και θα οδηγήσει σε σημαντικότατη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης. Και πέρα απ’ αυτά, θα αυξήσει την προστιθέμενη αξία του οικονομικού κύκλου, μειώνοντας το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών από εισαγόμενα καύσιμα, αλλά και τις θέσεις εργασίας.

Στο πλαίσιο μιας γενικότερης ενεργειακής στροφής, απαιτείται να επισημανθεί ότι

• Η βιομάζα όταν προέρχεται από αειφορική διαχείριση των δασών ή από υπολείμματα (δασικά, αγροτικά) είναι μια ανανεώσιμη πηγή ενέργειας με ελάχιστες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
• Η μετατόπιση προς την χρήση βιομάζας σε αγροτικές και ημιαστικές περιοχές έχει θετικά αποτελέσματα και στην οικονομία και στο περιβάλλον.
• Στις αστικές περιοχές η χρήση βιομάζας, όταν δεν γίνεται με βέλτιστες συνθήκες (συσκευή και καύσιμο) και ο καιρός δεν βοηθάει, μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
• Πρέπει άμεσα να ληφθούν πρωτοβουλίες από την πολιτεία για να ελεγχθεί το θέμα πριν δημιουργήσει προβλήματα στην υγεία των κατοίκων.

Προτείνουμε έτσι να κατηγοριοποιηθούν οι σόμπες, οι λέβητες και τα τζάκια βιομάζας ως προς τις εκπομπές καπνού και μικροσωματιδίων, σε:

• Συσκευές υψηλής απόδοσης με χαμηλές εκπομπές κατάλληλες για αστικά κέντρα, με βάση τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά πρότυπα.
• Συσκευές χαμηλής απόδοσης με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα
• Ανοιχτά (όχι ενεργειακά) τζάκια

Επιπλέον, με ευθύνη της μετεωρολογικής υπηρεσίας να δίνονται κατευθύνσεις για την καύση βιομάζας στη βάση προβλέψεων μετεωρολογικών συνθηκών 24ώρου (θερμοκρασιακή αναστροφή, άνεμοι κλπ), ώστε όταν οι συνθήκες ευνοούν συγκέντρωση ρύπων να απαγορεύεται η χρήση συσκευών χαμηλής απόδοσης.  Απαραίτητο κρίνεται να απαγορευτεί η λιανική πώληση ξύλων με υγρασία μεγαλύτερη του 30% στις αστικές περιοχές.

Η Θεματική Ομάδα Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής των Οικολόγων Πράσινων

Οι αναμενόμενες αυξήσεις είναι αποτέλεσμα της εμμονής ΔΕΗ και κυβερνήσεων για δεκαετίες σ’ ένα σπάταλο και ρυπογόνο ενεργειακό μοντέλο βασισμένο στο βρώμικο λιγνίτη και το μαζούτ. Μια εμμονή που υπονόμευσε τον έγκαιρο σχεδιασμό μετάβασης σ’ ένα σύστημα ηλεκτρισμού με πυλώνες την εξοικονόμηση και την αποκεντρωμένη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.

Ακόμα και τα τελευταία χρόνια που ήταν γνωστό πως από 01.01.2013 θα καταργείτο η δωρεάν εκπομπή CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, δεν έγινε κανένας ουσιαστικά σχεδιασμός για σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα με ορίζοντα το 2050. Αξίζει να τονιστεί πως αν η ΕΕ είχε υιοθετήσει πραγματικά φιλόδοξες πολιτικές για το κλίμα, η οικονομική επιβάρυνση στις σημερινές εκπομπές της ΔΕΗ θα ήταν κατά εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ το χρόνο υψηλότερη.

Η κυβέρνηση με τις επιλογές της συνεχίζει να επιβαρύνει τους καταναλωτές με 700 εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο για την ηλεκτροδότηση των νησιών με εισαγόμενο πετρέλαιο και με άλλα 200 εκατομμύρια για την απευθείας επιδότηση των ζημιογόνων μονάδων Φυσικού Αερίου. Την ίδια στιγμή, η ΔΕΗ επικεντρώνεται στη κατασκευή δύο νέων μεγάλων λιγνιτικών μονάδων, ενώ σχέδια για εγκατάσταση μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων στα εξαντλημένα λιγνιτωρυχεία της Κοζάνης και της Αρκαδίας εγκαταλείπονται.

Η επιστροφή στο λιγνίτη δεν φαίνεται να βρίσκει αντιστάσεις ούτε από την ελληνική Αριστερά που επιλέγει να ταυτίζεται με το συνδικαλιστικό κατεστημένο στη ΔΕΗ. Ο ΣΥΡΙΖΑ αναφερόμενος στην αύξηση της τιμής του ρεύματος αποσιωπά το γεγονός ότι ακόμα και με τις σημερινές εξευτελιστικές τιμές των δικαιωμάτων, οι υψηλές εκπομπές CO2 των μονάδων της ΔΕΗ, μας στοιχίζουν ακριβά.

Δυστυχώς, η παραδοσιακή εμμονή υπέρ του λιγνίτη και του μαζούτ φαίνεται πως μετατρέπεται τελευταία και σε εμμονή εναντίον των ΑΠΕ και της διεθνούς υπευθυνότητας της χώρας σε σχέση με την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Αυτό φαίνεται από τα πρόσφατα μέτρα-ταφόπλακα για τις ΑΠΕ και από τις επίσημες συζητήσεις για μείωση των εθνικών στόχων για την προστασία του κλίματος.

Για τους Οικολόγους Πράσινους η φτηνότερη και καθαρότερη ενέργεια είναι η ενέργεια που δεν καταναλώνουμε. Πλήθος μελετών αλλά και η διεθνής εμπειρία δείχνει πως φιλόδοξα μέτρα και πολιτικές για εξοικονόμηση ενέργειας και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στα χέρια των πολιτών και των τοπικών κοινωνιών, μειώνουν το συνολικό κόστος της ενεργειακής τροφοδοσίας, ενώ ταυτόχρονα προστατεύουν περιβάλλον και δημόσια υγεία, μειώνουν την εκροή συναλλάγματος για εισαγόμενα καύσιμα και δημιουργούν θέσεις εργασίας αλλά και πρόσθετο εισόδημα για νοικοκυριά που επενδύουν σε κοινωνικές επιχειρήσεις παραγωγής από ΑΠΕ.

Στο φόντο της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης που γονατίζει τη χώρα μας είναι δυο φορές απαραίτητο να αντιμετωπιστεί και το φαινόμενο της ενεργειακής φτώχειας που αφορά τόσο τις δαπάνες για θέρμανση όσο -πλέον- και εκείνες για τον ηλεκτρισμό. Το κοινωνικό τιμολόγιο θα πρέπει να διευρυνθεί ώστε να καλύπτει το πιο ευάλωτο 1/3 των νοικοκυριών της χώρας με ισοδύναμη επιβάρυνση όσων επιχειρήσεων και νοικοκυριών καταναλώνουν υπερβολικά.

Παράλληλα, τμήμα των εσόδων από τον ειδικό φόρο στο πετρέλαιο θέρμανσης όπως και τα ποσά που δαπανώνται σήμερα για “επίδομα θέρμανσης” πρέπει να διοχετευτούν ως “επίδομα μόνωσης” για την άμεση ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών σε ορεινές περιοχές και φτωχές γειτονιές των πόλεών μας.

Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ και ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ των ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ